ابراهيم عاملي ( موثق )

104

تفسير عاملي ( فارسي )

ميم و راء بصداى الف خوانده‌اند و ديگران با ضمّ ميم و كسر راء . و عموم قاريها « مرسى » با ضمّ ميم و سين با صداى الف قرائت كرده‌اند ، و ابن محيصن هر دو را با فتح ميم قرائت كرده است . ابو الفتوح : ابو رجاء عطاردى « مجرى و مرسى » قرائت كرده است با ضمّ ميم و كسر راء يعنى بنام خدا كه راننده و نگهدارنده ى كشتى است ، و بقرائت ابن محيصن معنى اين است كه رفتن و ايستادن يا جاى رفتن و جاى ايستادنش بنام خدا است . و بقرائت عمومى معنى اين است بنام خدا است راندن و نگاهداشتن ، و ابو علىّ فارسى گفته است ممكن است جمله بمعنى حال باشد و مفاد جمله اين شود : سوار شويد به صورت و حالت تبرّك جستن بنام خدا در روانه كردن و متوقّف كردن . « يا بُنَيَّ ارْكَبْ » 42 مجمع : عاصم « بنىّ » با فتح ياء خوانده است و ديگران با كسر خوانده‌اند و اين كلمه مصغر « ابن » است كه اصل كلمه « بنو ، يا بنى » بوده كه همزه ى اوّل بجاى حرف آخر است و براى تصغير به صورت اصلى برگشته و به ياء متكلَّم اضافه شده است و با سه ياء بايد تلفّظ شود به صورت « بنييى » ولى ياء آخر را ساقط كرده‌اند و آنها كه با كسر ياء آخر تلفّظ كرده‌اند حركت كسره را نشانه ى سقوط ياى آخر دانسته‌اند . « نادى نُوحٌ ابْنَه » 42 مجمع : از امام علىّ عليه السّلام و حضرت امام باقر و صادق عليهما السّلام و عروه بن الزّبير نقل شده است كه « ابنه » خوانده‌اند ، و عكرمه « ابنها » با ضمير مؤنّث قرائت كرده است و سدّى « ابناه » و ابن عبّاس « ابنه » به صورت وقف برهاى آخر خوانده‌اند ، و چون نقل شده است كه آن پسر فرزند زن نوح بوده است « 1 » ، نه از خود نوح ، قرائت عكرمه بر اصل كلمه است ولى ديگران

--> ( 1 ) ابو الفتوح گويد : گفتند نام اين پسر « كنعان » بود و گفتند « يام » بود و دور بود از او و در كشتى نبود - انتهى . و استاد ما مرحوم شعرانى گويد : بقول اهل كتاب « كنعان » نواده نوح است ، و آنها يام را نميشناسند و از اينكه يك پسر نوح مخالفت پدر كرد و غرق شد خبر ندارند ، و اين واقعه خاصّ قرآن است و اينكه اهل كتاب گويند حكايات قرآن از تورات گرفته شده صحيح نيست و اگر چنين بود هيچ علَّت نداشت اين حكايت بر آن مزيد شود . ( مصحّح )